โน๊ตบุคพัง คอมพิวเตอร์เสีย เปิดไม่ติด จะกู้ไฟล์ได้ไหม??

คอมพังแล้ว ไฟล์งานยังอยู่ไหม?

เรื่องนี้เป็นเคสที่ผมเจอบ่อยมากครับ สัปดาห์นึงมีลูกค้าเข้ามาปรึกษาเรื่องนี้ 2-3 รายเป็นอย่างน้อย เปิดคอมมาตอนเช้า จอดำ ไม่ขึ้นอะไรเลย ทั้งที่เมื่อวานยังใช้ได้ปกติ

แต่สิ่งที่น่ากลัวกว่าคอมพังคือ… ไฟล์งานสำคัญ!

งานที่ต้องส่งลูกค้าพรุ่งนี้
ไฟล์พรีเซนต์ที่ต้องนำเสนอ
รูปภาพความทรงจำหลายปี
เอกสารบัญชี ใบเสร็จ ข้อมูลลูกค้า
แถมงานดันเซฟไว้ที่หน้า Desktop อีกต่างหาก

ผมเข้าใจความรู้สึกนี้ดีครับ เพราะเคยเจอมากับตัวเอง แต่มีข่าวดีครับ ส่วนใหญ่แล้วกู้ไฟล์กลับมาได้!

ทำไมคอมพังแล้วไฟล์ยังอยู่?

ก่อนจะไปดูวิธีกู้ ผมขอ อธิบายง่ายๆ ก่อนนะครับ ว่าทำไมไฟล์ถึงยังอยู่ทั้งที่คอมเปิดไม่ติด

คอมพิวเตอร์มีชิ้นส่วนหลักๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเปิดเครื่อง:

ชิ้นส่วน	หน้าที่	พังแล้วไฟล์หาย?
Mainboard	แผงวงจรหลัก	ไม่หาย
Power Supply	จ่ายไฟ	ไม่หาย
RAM	หน่วยความจำชั่วคราว	ไม่หาย
VGA/GPU	แสดงผล	ไม่หาย
HDD/SSD	เก็บข้อมูล	มีโอกาสหาย (ถ้า HDD/SSD พัง)

จะเห็นว่า สาเหตุส่วนใหญ่ที่คอมเปิดไม่ติด มักเป็นเรื่อง Mainboard, Power Supply หรือ RAM ซึ่ง ไม่เกี่ยวกับตัว HDD/SSD ที่เก็บไฟล์ เลยครับ ไฟล์ยังอยู่ครบทุกอัน แค่เราเข้าถึงไม่ได้เพราะคอมเปิดไม่ได้

วิธีที่ 1: ถอด HDD/SSD ไปต่อเครื่องอื่น

วิธีนี้เป็นวิธีที่ผมใช้บ่อยที่สุดในร้านครับ ตรงไปตรงมาและได้ผลดี

สำหรับคอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะ (PC)

ปิดเครื่องและถอดสายไฟ - สำคัญมากครับ ต้องถอดสายไฟออกก่อน
เปิดฝาเคส - ถอดน็อตด้านหลัง แล้วเลื่อนฝาเคสออก
หา HDD/SSD - จะเป็นกล่องสี่เหลี่ยมขนาดประมาณ 3.5 นิ้ว (HDD) หรือ 2.5 นิ้ว (SSD)
ถอดสาย SATA และสายไฟ - มีสายต่ออยู่ 2 เส้น คือสาย SATA (เล็ก) กับสายไฟ (ใหญ่กว่า)
เอาไปต่อเครื่องอื่น - ต่อสาย SATA และสายไฟเข้าเครื่องที่ใช้ได้ แล้วเปิดเครื่อง

สำหรับโน๊ตบุค (Laptop)

ปิดเครื่องและถอดแบต - ถ้าถอดแบตได้ ให้ถอดออกก่อน
เปิดฝาหลัง - โน๊ตบุคส่วนใหญ่มีฝาเปิดด้านล่าง ใช้ไขควงแฉกตัวเล็กครับ
ถอด HDD/SSD ออก - ปกติจะมีน็อตยึด 1-4 ตัว ค่อยๆ ถอดออก
เอาไปต่อเครื่อง PC หรือใช้ สาย USB to SATA (วิธีที่ 2)

ข้อควรระวัง: ถ้าไม่เคยถอดชิ้นส่วนคอมมาก่อน ผมแนะนำให้ใช้วิธีที่ 2 ดีกว่าครับ ปลอดภัยกว่าเยอะ หรือจะเอามาให้ช่างดูก็ได้

วิธีที่ 2: ใช้สาย USB to SATA / Docking Station

วิธีนี้สะดวกกว่ามากครับ ไม่ต้องเปิดเครื่องอีกเครื่อง แค่มี สาย USB to SATA หรือ HDD Docking Station ก็จบ

อุปกรณ์ที่ต้องมี

อุปกรณ์	ราคาประมาณ	เหมาะกับ
สาย USB to SATA	150-300 บาท	HDD/SSD 2.5 นิ้ว (โน๊ตบุค)
HDD Docking Station	400-800 บาท	HDD 3.5 นิ้ว และ 2.5 นิ้ว (ทั้ง PC และโน๊ตบุค)
กล่อง External HDD	200-500 บาท	แปลง HDD เป็น External Drive ไปเลย

วิธีใช้งาน

ถอด HDD/SSD ออกจากเครื่องที่เสีย
เสียบเข้า USB to SATA หรือ Docking Station
เสียบ USB เข้าเครื่องอื่น ที่ใช้งานได้
รอสักครู่ Windows จะตรวจเจอ HDD/SSD เป็น ไดรฟ์ใหม่ ขึ้นมา
เปิดไดรฟ์นั้น แล้ว ก๊อปปี้ไฟล์ ที่ต้องการออกมาได้เลย

ไฟล์ที่หน้า Desktop อยู่ตรงไหน?

หลายคนบอกว่า “งานเซฟไว้ที่หน้า Desktop” ผมเจอเคสนี้เยอะมากครับ เวลาต่อ HDD เข้าเครื่องอื่นแล้ว ไฟล์ Desktop จะอยู่ที่:

[ไดรฟ์ HDD]\Users\[ชื่อ User]\Desktop\

ตัวอย่าง: ถ้าชื่อ User คือ “Somchai” ไฟล์จะอยู่ที่:

D:\Users\Somchai\Desktop\

ไฟล์สำคัญอื่นๆ อยู่ที่:

ไฟล์	ตำแหน่ง
Desktop	`Users\[ชื่อ]\Desktop\`
เอกสาร	`Users\[ชื่อ]\Documents\`
รูปภาพ	`Users\[ชื่อ]\Pictures\`
ดาวน์โหลด	`Users\[ชื่อ]\Downloads\`
วิดีโอ	`Users\[ชื่อ]\Videos\`

กรณีที่กู้ไฟล์ไม่ได้

มีบางกรณีที่ HDD/SSD พังทั้งตัว ซึ่งจะกู้ไฟล์ยากขึ้นมากครับ:

HDD มีเสียงคลิกๆ - หัวอ่านเสีย ไม่ควรเปิดใช้ต่อ ยิ่งใช้ยิ่งพัง
HDD หมุนแต่เครื่องไม่เจอ - แผงวงจรของ HDD อาจเสีย
SSD ไม่ขึ้นเลย - Controller ของ SSD เสีย
Ransomware เข้ารหัสไฟล์ - ไฟล์โดนเข้ารหัส แม้กู้ได้ก็เปิดไม่ได้

กรณีเหล่านี้ต้องส่งให้ ร้านกู้ข้อมูลเฉพาะทาง ครับ ค่าบริการตั้งแต่ 3,000 - 30,000 บาท ขึ้นอยู่กับความเสียหาย

5 วิธีป้องกันไม่ให้เสียไฟล์

จากประสบการณ์ซ่อมคอมมา 20 ปี ผมเห็นลูกค้าเสียไฟล์สำคัญมาเยอะมาก สิ่งที่ผมแนะนำทุกคนเสมอคือ:

สำรองข้อมูลเป็นประจำ - ผมใช้ External HDD สำรองทุกสัปดาห์ ไม่ต้องรอจนคอมพัง อย่างน้อยเดือนละครั้งก็ยังดี
ใช้ Cloud Storage - เอกสารสำคัญเก็บไว้ใน Google Drive, OneDrive หรือ Dropbox แม้คอมพัง ไฟล์ก็ยังอยู่บน Cloud
อย่าเซฟไฟล์สำคัญไว้ที่ Desktop อย่างเดียว - ผมเจอลูกค้าเซฟงานไว้ที่ Desktop หมด พอ Windows พัง โอกาสหายก็สูง สร้างโฟลเดอร์ไว้ใน D: drive จะปลอดภัยกว่า
ดูแลเครื่องให้ดี - ทำความสะอาดเครื่องเป็นประจำ ฝุ่นเยอะทำให้ร้อน ร้อนทำให้พัง
ใช้ UPS (เครื่องสำรองไฟ) - ไฟดับกะทันหันทำให้ HDD เสียหายได้ โดยเฉพาะ HDD แบบจาน ที่หัวอ่านอาจกระแทกจานได้

สรุป

คอมพัง ไม่ได้แปลว่าไฟล์หาย ส่วนใหญ่สามารถกู้กลับมาได้ครับ ไม่ว่าจะเป็นวิธีถอด HDD/SSD ไปต่อเครื่องอื่น หรือใช้สาย USB to SATA ก็ทำได้ไม่ยาก แต่สิ่งที่ดีที่สุดคือ สำรองข้อมูลไว้ก่อน อย่ารอจนคอมพังแล้วค่อยมาหาทางแก้ครับ

ถ้าไม่กล้าถอดเอง หรือ HDD มีเสียงผิดปกติ ผมแนะนำให้เอามาให้ช่างดูจะดีกว่า อย่าพยายามเปิดใช้ต่อเพราะอาจทำให้ข้อมูลเสียหายมากขึ้นครับ